Stichting "de Vrienden van Lourdes"

In 1935 opgericht als een Mariale vereniging, sinds 2002 een stichting

Het ontstaan en de groei van "De Vrienden van Lourdes"

 In 1930 reisden twee Baarlese vrienden met de Nationale lentebedevaart naar Lourdes. Op een terras, onder het genot van een pint bier, kwamen de twee kameraden in contact met een onderpastoor uit Turnhout, een actief lid van de Belgische "Vrienden van Lourdes" Deze slaagde erin zijn enthousiasme over te dragen op beide vrienden, die toezegden in Baarle en omgeving leden te werven voor die vereniging. Vooral het doel sprak hen erg aan: zoveel mogelijk zieken en gezonden de mogelijkheid bieden om naar Lourdes te reizen..

De eerste leden waren natuurlijk het snelst gemaakt: even je familie en vriendenkring overtuigen! De ledenwerving breide zich al snel uit naar de omliggende gemeenten en door de unieke ligging van Baarle-Hertog betekende dat, dat er ook heel wat Nederlandse leden bijkwamen. In 1931 startte men met 26 leden, maar in vier jaar tijd groeide dit uit tot 350.

Toch was men in het dekenaat Turnhout niet zo blij met al die Nederlandse leden in hun afdeling. Men stelde dan ook voor om een zelfstandige vereniging op te richten. En in 1935 was het zover dat men kon starten. In die tijd bestond een week uit zes zeer lange werkdagen, dus al het vrijwilligerswerk moest op die ene vrije zondag gedaan worden en ledenwerving betekende per fiets de verschillende parochies afgaan. Begrijpelijker wijze werd dit op een gegeven moment te veel en zocht men personen die alleen zouden instaan voor de leden werving. Dank zij deze mensen - zelatrices of zelateurs genaamd - kende de vereniging een geweldige groei in het ledenaantal, zodat eind 1937 het 1000e lid kon worden ingeschreven.

Tijdens de oorlog werd het bestuur niet ontbonden, maar bleef inactief tot 1946 toen het bericht kwam dat er weer een bedevaart zou worden ingericht. De administratie van de inmiddels 1500 leden had de oorlog overleefd in een koffertje, opgeborgen in de sacristie van de kerk van Baarle-Hertog, maar al snel werden de gevolgen van de oorlog duidelijk. Veel leden waren overleden of verhuisd naar een onbekende bestemming. Na een inventarisatie bleek men nog een duizendtal leden over te hebben. Met het nodige enthousiasme ging men weer aan de slag en begon het ledenaantal weer te stijgen en kon men regelmatig reizen.

Een bedevaart uit die tijd kan men nauwelijks vergelijken met een hedendaagse reis: vanuit Brussel 36 uur op harde banken zitten in compartimenten die niet met elkaar verbonden waren. Sanitaire behoeften werden gedaan in de wijde wereld als de trein stopte om kolen en water bij te laden. Men kon in die tijd ook beter niet met z’n beste kleren aan reizen want de stoomlocomotief braakte enorme hoeveelheden roet uit om tien tot veertien rijtuigen op de plaats van bestemming te krijgen. Het laatste stukje van Pau naar Lourdes (zo’n 40 km) was er achteraan de trein zelfs een tweede locomotief om de trein omhoog de Pyreneeën in te helpen duwen.

Ook een dagelijks programma van de bedevaart zag er heel anders uit dan nu. Voor dag en dauw gingen de meeste bedevaarders al een kruisweg doen. Diegenen die al te Lourdes zijn geweest weten dat de kruisweg daar ‘een echte kruisweg’ is. Daarna volgde het ontbijt. De rest van de dag was goed gevuld met een mis, lof, biecht enz.

In de naoorlogse jaren moesten de mensen met wat minder luxe genoegen nemen in de hotels. Alles was nog op de bon en pas na inlevering van de paspoorten van de bedevaarders konden de hotels voor eten zorgen. Deze situatie duurde tot 1951.

foto van hotel N.D. de Bétharram
Vanaf 1948 werd er voor gekozen om alle bedevaarders in één hotel onder te brengen: Hotel N.D. de Bétharram. In dit klein maar gezellig familiehotel van de familie Bertrand hebben we gelogeerd tot en met 2005. Vanaf 2006 logeren we een aantal jaren in hotel Angélic en hotel des Pays-Bas en het laatste jaar in hotel Roc de Massabielle. Ook in deze hotels werd er steeds voor gezorgd dat we tevreden bedevaarders hebben. Deze zijn trouwens de beste reclame voor de vereniging. Dat heeft men in de jaren vijftig dan ook gemerkt want in 1957 zat men al over de 3000 leden. Een belangrijke verbetering was het moment dat men aansloot bij de Diocesane Bedevaart van Antwerpen, vanwege de Vlaamse taal. Vanaf 1967 tot en met 1971 heeft men nog het unicum gekend dat de trein over het ‘Bels lijntje’ vanuit Tilburg, via Riel, Alphen en Baarle-Nassau naar Turnhout reed.

Dat was een heel gedoe, want de perrons van de verschillende stations waren al verdwenen en moest men noodoplossingen zoeken, zoals loopplanken en trapjes.

Door de ervaring die men gedurende de jaren opdeed kom men de kwaliteit van de bedevaarten en de organisatie verbeteren, waardoor de vereniging verder uitgroeide. Men kon b.v. vanaf 1976 kiezen uit twee reisdata: een mei-bedevaart met een dagtrein zonder zieken en de juli-bedevaart met een nachttrein met zieken.

Vanaf 2007 wordt er zowel in mei als in juli gereisd met de Hoge Snelheids Trein. Omdat deze trein niet is aangepast voor zieken, reizen de zieken, die liggend moeten worden vervoerd met een speciale ambulance-bus.

In 2002 heeft het bestuur besloten om van de vereniging een stichting te maken, omdat deze vorm het best aansloot bij de werkwijze. Na 75 jaren heeft onze stichting bijna 7000 donateurs, welke elk jaar bezocht worden door 120 zelatricen / zelateurs.
In onderstaande tabel is het aantal donateurs per plaats gedurende de laatste 5 jaren weergegeven

foto gekroonde O.L.V.
plaats 2007 2008 2009 2010 2011
Alphen 432 430 419 412 393
Baarle-Hertog 326 322 327 323 313
Baarle-Nassau 596 604 601 596 580
Bavel 53 54 52 51 51
Breda 146 138 130 128 126
Castelre 31 30 24 23 24
Chaam 381 375 367 373 365
Diessen 286 304 318 344 343
Dongen 245 295 326 358 360
Dorst 20 20 20 22 21
Galder en Strijbeek 18 17 17 17 17
Gilze 678 653 643 625 590
Goirle 376 376 388 400 379
Hilvarenbeek 93 95 96 112 102
Hulten 25 24 24 23 19
Kaatsheuvel 133 131 131 133 126
Langeweg 75 68 64 63 56
Loon op Zand 46 44 41 38 38
Merksplas 134 131 125 125 117
Moergestel 70 67 67 67 60
Molenschot 136 135 133 132 128
Oosteind 149 152 149 140 138
Oosterhout 91 100 103 109 92
Poppel 108 106 115 120 115
Riel 454 450 451 447 423
Rijen 198 200 195 192 173
Rijsbergen 79 83 108 117 123
Tilburg 723 723 724 744 670
Udenhout 29 28 26 29 23
Ulicoten 214 212 207 202 197
Ulvenhout 22 20 19 20 18
Waalwijk 38 39 39 37 34
Weelde 84 78 74 71 66
Zevenbergen 18 21 22 23 20
Diverse plaatsen 497 545 583 644 544
Totaal 7004 7076 7128 7261 6844